Voor het eerst in Ghana

Het zweet druppelt langs mijn gezicht, ik kijk uit het raam, de auto schudt heen en weer door de kuilen in de weg. Buiten zie ik mensen, veel vrouwen met schalen op hun hoofd vol bananen, water, nootjes en nog veel meer. Zelfs meisjes, kinderen nog, met al die kilo’s op hun hoofd. Wat doen ze hier eigenlijk op een maandagochtend. Zouden ze niet op school moeten zijn?

Comfortzone

Voor het eerst in Ghana samen met mijn vriendin Andrea die ik al jaren met haar stichting Help Ghana volg. Zij als voorzitter van het bestuur, ik als donateur. En nu ben ik hier om zelf te zien wat het maakt dat zij zo gepassioneerd vertelt over haar geliefde Ghana. Ik had me erop voorbereid: de armoede, de hitte, de herrie, de chaos. Maar het is nog veel intenser dan ik dacht, op sommige moment overweldigend, het raakt me diep en regelmatig ben ik volledig uit mijn comfortzone. We bezoeken scholen, trainingscentra, een leefgemeenschap voor verstandelijk gehandicapten. Om te zien of er vooruitgang is, een nieuwe aanvraag voor sponsering of een onverwacht bezoek, gewoon om te kijken hoe het loopt.

Kippenstal

We zijn er, de auto stopt op een zandweg, het is stoffig, de zon brandt fel, nog meer zweetdruppels. Een paadje voert naar een open plaats. Een school voor 160 kinderen. Is dit een school? Kinderen in uniform roepen en zwaaien. Wat ik zie is een soort open schuur, en dat blijkt te kloppen: de school is gehuisvest in een voormalige kippenstal. Ik denk aan mijn eigen kinderen en hun gerieflijke moderne school. Het contrast kan niet groter zijn.

Small talk

Rose, de hoofdonderwijzer komt op ons af, we schudden handen, ze heet ons welkom. Plastic stoelen worden onder een boom gezet. Andrea kent dit: eerst small talk. Meteen to the point komen is not done in Ghana. De school heeft een aanvraag ingediend voor een nieuw gebouw en we gaan kijken hoever ze zijn. Maar eerst krijgen we een rondleiding in het huidige gebouw. Op het eerst gezicht wat verlegen en afstandelijk, tot Rose gaat vertellen over de school en de dingen die zij met haar collega’s voor elkaar heeft gekregen.

Champignonkwekerij

Een deur die letterlijk uit de voegen valt, gaat open. We zijn verbaasd, in de donkere ruimte blijkt een kleine champignonkwekerij te zitten. Vol trots laat Rose zien dat ze hiervoor een prijs hebben gekregen voor innovatieve school. De opbrengst komt ten goede aan de school. Zo worden uniformen en schoolgeld betaald voor weeskinderen, maar ook een computer en uitbreiding van de school. Daarna zien we het nieuwe schoolgebouw dat met hulp van Stichting Help Ghana wordt gebouwd. Ernaast staat een waterput die bijna in gebruik kan worden genomen. Wat fantastisch om te zien met hoeveel gedrevenheid en met zo weinig middelen zoveel vooruitgang wordt geboekt. En zo gaat het steeds tijdens mijn verblijf in Ghana. Ik wissel constant van verbazing, ongemak, ontroering en geluk.

Sneeuwbaleffect

Andrea vertelt hoe ze jaren geleden betrokken is geraakt toen ze als verpleegkundige in Ghana werkte en hoe het land haar daarna nooit meer heeft losgelaten. Hoe met een relatief kleine bijdrage al een groot effect kan worden bereikt. Een school in een afgelegen gebied maakt het mogelijk dat kinderen onderwijs krijgen. Een dorp wordt betrokken en tot leven gewekt. Mensen worden creatief, er komt elektriciteit, een waterput. Het is als een sneeuwbaleffect: je begint klein, mensen pakken het op en omstandigheden verbeteren.

Kracht

Ik geloof in de kracht van mensen zegt Andrea. Hoe vrouwen zelf in hun inkomen kunnen voorzien en daarmee ook weer andere vrouwen helpen. Hoe ze zichzelf sterk maken met een klein beetje hulp. Het in gang zetten van een verandering en daar de effecten van zien, dat motiveert mij hiermee door te gaan. Het gaat met vallen en opstaan en je hebt een lange adem nodig. De problemen zijn enorm in Ghana en soms lijkt het een druppel op een gloeiende plaat. Wat wij hier doen helpt. Het helpt mensen zichzelf sterker te maken, lokaal en op kleine schaal en de effecten zijn voelbaar in de hele gemeenschap. Mensen doen het zelf ondanks moeilijke omstandigheden en hun kwetsbare positie. Die kracht, daar kunnen wij nog veel van leren.

Thuis

Inmiddels ben ik weer thuis. De eerste kerstlichtjes branden al bij de buren terwijl Sinterklaas nog in het land is. Ik verwerk wat ik in Ghana heb gezien. Wat een schitterend land, wat een prachtige mensen. Ik heb genoten maar vond het ook zwaar. Opnieuw besef ik dat het niet vanzelfsprekend is om in een welvarend land geboren te worden. Ik heb gewoon geluk gehad. Deze reis was een verrijking en blijft me altijd bij.

 

Lenneke Tielemans

December 2018